كنفرانس بين المللی مهندسی صنايع و سيستم ها

صفحه اصلی / دوازدهمین كنفرانس بين المللی مهندسی صنايع و سيستم ها

بررسی وابستگی ریسکهای زنجیره تأمین در صنعت خردهفروشی با رویکرد تحلیل شبکههای اجتماعی

نویسندگان :

مهران افرنگان¹ ماریا رضایی خواه²

1- دانشگاه علم و صنعت ایران 2- دانشگاه تهران

کلمات کلیدی :

ریسک زنجیره تأمین،صنعت خردهفروشی،تحلیل شبکه اجتماعی،شبکه وزندار،شاخصهای مرکزیت،مدیریت ریسک

چکیده :

زنجیره تأمین خردهفروشی به دلیل ارتباط مستقیم با مشتری نهایی، تنوع بالای کالاها، وابستگی به تأمینکنندگان متعدد و حساسیت بالای سطح خدمت، در معرض ریسکهای متنوع و بههمپیوسته قرار دارد. در بسیاری از رویکردهای سنتی، ریسکهای زنجیره تأمین بهصورت مستقل بررسی میشوند؛ در حالی که در عمل، وقوع یک ریسک میتواند موجب شکلگیری یا تشدید سایر ریسکها شود. هدف این پژوهش، شناسایی و تحلیل روابط متقابل میان ریسکهای زنجیره تأمین در صنعت خردهفروشی با استفاده از رویکرد تحلیل شبکه اجتماعی است. بدین منظور، ابتدا 40 ریسک اصلی از طریق مرور ادبیات و نظر 10 نفر از خبرگان حوزه زنجیره تأمین خردهفروشی شناسایی و در شش گروه اصلی طبقهبندی شدند. سپس روابط اثرگذاری میان ریسکها با استفاده از مقیاس صفر تا پنج ارزیابی و در قالب یک شبکه وزندار و جهتدار مدلسازی شد. برای تحلیل ساختار شبکه، از شاخصهای کلان شامل میانگین فاصله، قطر، شعاع، چگالی و درجه متوسط و همچنین شاخصهای مرکزیت شامل درجه وزندار، بینابینی، نزدیکی و بردار ویژه استفاده شد. نتایج نشان داد شبکه ریسکها از ساختاری نسبتاً فشرده و بههمپیوسته برخوردار است و امکان انتقال سریع اثرات ریسک در آن وجود دارد. همچنین، ریسکهای «ضعف در هماهنگی و کنترل یکپارچه زنجیرهتأمین»، «ناهماهنگی بین واحدهای داخلی سازمان» و «ضعف در برنامهریزی موجودی و سفارشگذاری» از مهمترین ریسکهای محوری شبکه شناسایی شدند. چارچوب شبکهای پیشنهادی، با درنظرگرفتن جایگاه ساختاری و روابط متقابل ریسکها، میتواند مبنایی برای اولویتبندی ریسکهای کلیدی و طراحی اقدامات هدفمند مدیریت ریسک در زنجیره تأمین خردهفروشی فراهم کند.