كنفرانس بين المللی مهندسی صنايع و سيستم ها

صفحه اصلی / دوازدهمین كنفرانس بين المللی مهندسی صنايع و سيستم ها

شناسایی و اولویت بندی عوامل مؤثر بر جرایم سرقت تجهیزات ریلی با استفاده از الگوریتم XGBoost

نویسندگان :

حسنیه ضیاءالدینی¹ سید حامد موسوی‌راد² منصوره نادری پور³ محمد منصوری⁴

1- دانشگاه شهید باهنر 2- شهید باهنر کرمان 3- شهید باهنر کرمان 4- پیام نور واحد زرند

کلمات کلیدی :

سرقت تجهیزات ریلی،الگویابی جرم،یادگیری ماشین،اهمیت ویژگیها،الگوریتم XGBoost،دادههای نامتوازن

چکیده :

حملونقل ریلی نقش استراتژیکی در جابهجایی مسافران و کالاها ایفا میکند، اما سرقت تجهیزات و زیرساختهای آن، پیامدهای مخرب اقتصادی و ایمنی جبرانناپذیری به همراه دارد. با توجه به ناکارآمدی روشهای سنتی نظارت و پراکندگی جغرافیایی این شبکهها، پژوهش حاضر با هدف تحلیل ساختاری، الگویابی و اولویتبندی متغیرهای مرتبط با سرقت تجهیزات ریلی، با بررسی 70,054 رکورد ثبتشده طی یک دوره 7 ساله (1396 تا 1402)، انجام شد. در این راستا، به منظور مدیریت چالش متغیر هدف شمارشی، تورم صفر و نامتوازن بودن شدید دادهها، از تکنیک نمونهگیری طبقهبندیشدهی سهسطحی بهره گرفته شد؛ سپس الگوریتم XGBoost با تنظیم پارامترهای منظمسازی برای مهار خطای بیشبرازش به کار رفت. نتایج ارزیابی مدل نشان داد که الگوریتم پیشنهادی روی دادههای آزمون به ضریب تعیین ( ) قابلتوجه 0.7554 دست یافته است که توانمندی بالایی را در تبیین و استخراج الگوهای پنهان رویدادهای پراکنده جرمشناسی نشان میدهد. همچنین، خروجی تحلیل اهمیت ویژگیها مشخص کرد که شناسه موقعیت مکانی (گره)، ماه وقوع، نوع قطعه مسروقه و ویژگیهای فردی، به ترتیب مهمترین متغیرهای پیشبین در شناسایی الگوهای سرقت محسوب میشوند. دستاوردهای این پژوهش ضمن شناخت بهتر دینامیک مکانی و زمانی جرم، ثابت میکند که توزیع جرایم در شبکه ریلی تصادفی نبوده و لزوم تغییر رویکرد از تخصیص ایستای منابع به سمت راهبردهای پویا و پیشگیرانه حفاظتی را برجسته میسازد.