كنفرانس بين المللی مهندسی صنايع و سيستم ها

صفحه اصلی / یازدهمین كنفرانس بين المللی مهندسی صنايع و سيستم ها

تحلیل پویایی سیستمی و سناریویی سیاست‌های امنیت غذایی ایران با تأکید بر هوش مصنوعی: مطالعه موردی زنجیره تولید و تأمین ذرت دانه‌ای

نویسندگان :

محمد حسین‌زاده¹ احد فعالیان² سعدالله وارسته³

1- شرکت آرمان رهاورد تدبیر ایرانیان (آرتا) 2- دانشگاه فردوسی مشهد 3- موسسه اندوخته شاهد

کلمات کلیدی :

امنیت غذایی،پویایی سیستم،ذرت دانه‌ای،وابستگی واردات،هوش مصنوعی،سیاست‌گذاری کشاورزی،فناوری نوین

چکیده :

در دهه اخیر، امنیت غذایی ایران با بحران‌هایی ناشی از تغییرات اقلیمی، وابستگی فزاینده به واردات، ناکارآمدی سیاست‌های یارانه‌ای، و بهره‌وری پایین در تولید داخلی مواجه شده است. ذرت دانه‌ای، به‌عنوان یکی از نهاده‌های اصلی در زنجیره تأمین خوراک دام و طیور و همچنین صنایع غذایی، نقشی استراتژیک در پایداری امنیت غذایی کشور ایفا می‌کند. با توجه به رشد مستمر تقاضا، نوسانات بازار جهانی و محدودیت منابع تولید داخلی، اتخاذ رویکردهای تحلیلی و مبتنی بر فناوری برای سیاست‌گذاری دقیق ضروری است. در این پژوهش، با استفاده از روش پویایی سیستم‌ها، مدلی جامع شامل پنج زیرسیستم کلیدی (تولید، واردات و بازار جهانی، مصرف و تقاضا، سیاست‌گذاری و ذخیره‌سازی، و فناوری‌های نوین به‌ویژه هوش مصنوعی) برای زنجیره تأمین ذرت دانه‌ای در ایران طراحی شد. این مدل در افق زمانی ۱۴۰۴ تا ۱۴۱۴ شبیه‌سازی گردید و چهار سناریوی سیاستی شامل روند فعلی، توسعه فناوری و هوش مصنوعی، اصلاح سیاست‌های یارانه‌ای و سناریوی اقلیمی مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که بهره‌گیری از فناوری‌های نوین و هوش مصنوعی می‌تواند موجب افزایش بهره‌وری تولید، کاهش هزینه‌ها، بهبود مدیریت منابع، و کاهش وابستگی به واردات شود. از سوی دیگر، سناریوی اقلیمی حاکی از کاهش عملکرد و افزایش ریسک‌های غذایی در غیاب سیاست‌های تطبیقی است. مطالعه حاضر تأکید دارد که امنیت غذایی ایران، به‌ویژه در حوزه ذرت دانه‌ای، نیازمند سیاست‌گذاری داده‌محور، فناوری‌محور و هماهنگ با آینده‌نگری است.