كنفرانس بين المللی مهندسی صنايع و سيستم ها

صفحه اصلی / دوازدهمین كنفرانس بين المللی مهندسی صنايع و سيستم ها

عوامل روان-اجتماعی و استرس های ارگونومیک در تعامل انسان-ربات در انقلاب چهارم و پنجم صنعتی

نویسندگان :

حامد سلمان زاده¹ علیرضا مرتضی پور²

1- دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی 2- دانشگاه سالرنو ایتالیا

کلمات کلیدی :

استرس شغلی،صنعت 4.0،صنعت 5.0،انقلاب صنعتی،تعامل انسان-ربات،محیط کاری دیجیتال

چکیده :

پیشرفتهای پرشتاب انقلاب چهارم و پنجم صنعتی و نفوذ گسترده هوش مصنوعی، ماهیت محیطهای کاری و تعاملات انسان - ماشین را بهطور بنیادین دگرگون کرده است. پیش از این، مقیاس استرس تعامل انسان - ربات (HRISS) برای سنجش عوامل روانشناختی - اجتماعی اپراتورها توسط یکی از اعضای همین تیم توسعه یافته بود، اما افزایش پیچیدگی سیستمهای نوین، ضرورت توسعه نسخه دوم (HRISS-V2) را نمایان ساخته است. هدف اصلی این مطالعه، معرفی چارچوب مفهومی این نسخه جدید است. بدین منظور، یک متدولوژی کیفی بر پایه یک مرور توصیفی جدید، از متون علمی 2023 تاکنون به کار گرفته شد. بر اساس یافتههای این رویکرد کیفی، ساختار پیشین مقیاس مورد ارزیابی و بازنگری قرار گرفت. مؤلفههای فاقد موضوعیت در محیطهای مدرن (مشکلات سختافزاری/نرمافزاری، سطح اتوماسیون، تمایل به ربات و نیاز به بهروز بودن مستمر) حذف و مفاهیمی چون "پشتیبانی از تصمیمگیری انسانی" جایگزین ابعاد قدیمیتر شدند. برای پوشش پیچیدگیهای نوظهور، ابعاد جدیدی شامل شفافیت عملکرد ربات، پیشبینیپذیری، نظارت انسانی، روانی و انسجام همکاری، کیفیت ارتباطات، انطباقپذیری ربات، کالیبراسیون اعتماد، اضطراب اتوماسیون، چابکی یادگیری، قابلیت اطمینان درکشده و آمادگی فناوری به عنوان نسخه اولیه به ابزار افزوده گردید. همچنین ابعاد بنیادین نسخه پیشین (نظیر آگاهی موقعیتی، تابآوری، خودکارآمدی، اعتماد، شایستگی، ترس از جایگزینی، الزامات شغلی، شرایط محیطی، کاربردپذیری و ایمنی) در این الگو حفظ و تثبیت شدند. بررسی میدانی، پیادهسازی عملیاتی و اعتبارسنجی کمّی این ساختار جدید، گام بعدی این مسیر است که در حال انجام می باشد.