كنفرانس بين المللی مهندسی صنايع و سيستم ها

صفحه اصلی / دوازدهمین كنفرانس بين المللی مهندسی صنايع و سيستم ها

معماری بازار و رابطه حجم معاملات-نوسان قیمت: شواهدی مقایسهای از بورس اوراق بهادار تهران و Uniswap v3

نویسندگان :

فاطمه فتحعلی¹ سید محمدمهدی کاظمی²

1- دانشگاه خوارزمی 2- دانشگاه خوارزمی

کلمات کلیدی :

معماری بازار،ریزساختار بازار،بازارساز خودکار،Uniswap V3،حجم معاملات،نوسان قیمت

چکیده :

رابطه میان حجم معاملات و نوسان قیمت یکی از شناختهشدهترین روابط تجربی در ادبیات ریزساختار بازارهای مالی محسوب میشود و طی دهههای گذشته در بازارهای مختلف مورد بررسی قرار گرفته است. با این حال، ظهور بازارهای مالی غیرمتمرکز و توسعه بازارسازهای خودکار موجب شده است که بسیاری از مفروضات کلاسیک درباره سازوکار کشف قیمت و تأمین نقدینگی نیازمند بازنگری باشند. برخلاف بازارهای مبتنی بر دفتر سفارش، در بازارسازهای خودکار قیمت دارایی و اجرای معاملات از طریق قراردادهای هوشمند و استخرهای نقدینگی انجام میشود و همین تفاوت میتواند بر رفتار روابط کلاسیک ریزساختار بازار اثرگذار باشد. پژوهش حاضر با هدف مقایسه رفتار رابطه حجم معاملات و نوسان قیمت در دو معماری متفاوت بازار انجام شده است. برای این منظور، بورس اوراق بهادار تهران به عنوان نمونهای از بازارهای مبتنی بر دفتر سفارش و Uniswap v3 به عنوان نمونهای از بازارهای مبتنی بر بازارساز خودکار انتخاب شدهاند. تحلیلها بر پایه دادههای فرکانس بالا و مدلهای رگرسیونی انجام شده و نتایج دو معماری معاملاتی با یکدیگر مقایسه شده است. یافتههای پژوهش نشان میدهد رفتار این رابطه در دو معماری بازار یکسان نیست: در بازار مبتنی بر بازارساز خودکار، پیوند میان حجم معاملات و واریانس تحققیافته مثبت و قوی است، در حالی که در بورس اوراق بهادار تهران این کشش ضعیف و با علامت منفی برآورد میشود. بر این اساس، معماری بازار و سازوکار تأمین نقدینگی نهتنها شدت، بلکه جهت رابطه حجم و نوسان را نیز میتوانند تغییر دهند. آزمون رسمی ولچ نشان میدهد تفاوت کشش دو معماری در هر چهار افق زمانی در سطح یک درصد آماری معنادار است. نتایج این پژوهش نشان میدهد که معماری بازار را میتوان به عنوان یکی از عوامل مؤثر بر رفتار روابط کلاسیک ریزساختار در نظر گرفت. این نتایج میتواند در تحلیل رفتار بازارهای مبتنی بر دفتر سفارش و بازارساز خودکار مورد استفاده قرار گیرد.