كنفرانس بين المللی مهندسی صنايع و سيستم ها

صفحه اصلی / یازدهمین كنفرانس بين المللی مهندسی صنايع و سيستم ها

کاربرد بلاک چین و هوش مصنوعی در مدیریت هوشمند زنجیره تامین دارو:چالش‌های اجرایی در نظام سلامت دیجیتال

نویسندگان :

زینب آهورانی¹ محبعلی رهدار²

1- دانشگاه سیستان و بلوچستان 2- دانشگاه سیستان و بلوچستان

کلمات کلیدی :

زنجیره تأمین،دارو،بلاک‌چین،هوش مصنوعی،نظام سلامت،چالش‌های اجرایی

چکیده :

با افزایش نگران‌کننده جعل دارو و تهدیدات مرتبط با آن در نظام‌های سلامت، زنجیره تأمین دارو به یکی از نقاط حساس و استراتژیک در مدیریت خدمات بهداشتی تبدیل شده است. در این راستا، فناوری‌های نوظهور همچون بلاک‌چین و هوش مصنوعی، فرصت‌هایی نوین برای تحول در مدیریت این زنجیره فراهم کرده‌اند. بلاک‌چین با قابلیت‌هایی نظیر شفافیت، ردیابی لحظه‌ای، عدم تغییرپذیری داده‌ها و حذف واسطه‌ها، و هوش مصنوعی با توان تحلیل داده‌های پیچیده، پیش‌بینی و تصمیم‌سازی، می‌توانند به ارتقای امنیت، پایداری و کارایی زنجیره تأمین کمک کنند. این مقاله با رویکردی مروری نظام‌مند، به بررسی ظرفیت‌های این دو فناوری در مدیریت هوشمند زنجیره تأمین دارو پرداخته و با تحلیل منابع علمی، مقالات پژوهشی و پروژه‌های عملیاتی، به بررسی مدل‌های ترکیبی و چالش‌های اجرایی آن‌ها می‌پردازد. در بخش یافته‌ها، نمونه‌هایی مانند استفاده از Hyperledger Fabric برای ردیابی دارو و بهره‌گیری از الگوریتم‌هایی مانند LightGBM و N-gram در تحلیل داده‌های بیماران مورد بررسی قرار گرفته‌اند. نتایج نشان می‌دهد که تلفیق این دو فناوری می‌تواند به کاهش داروهای تقلبی، ارتقای تصمیم‌گیری بالینی و بهبود تجربه بیمار منجر شود. با این حال، چالش‌هایی چون نیاز به زیرساخت‌های دیجیتال، موانع حقوقی، کمبود داده‌های کیفی و مقاومت سازمانی وجود دارد. در نهایت، مقاله بر لزوم سیاست‌گذاری حمایتی، ارتقای سواد دیجیتال و همکاری بین‌ بخشی برای تحقق مدیریت هوشمند زنجیره تأمین دارو تأکید دارد.