كنفرانس بين المللی مهندسی صنايع و سيستم ها

صفحه اصلی / دوازدهمین كنفرانس بين المللی مهندسی صنايع و سيستم ها

بهینه سازی فرآیند وصول مطالبات در شرکت توزیع برق مشهد با استفاده از خوشه بندی مشتریان و طبقه بندی ریسک

نویسندگان :

مرضیه میری بیدختی¹

1- شرکت توزیع برق مشهد

کلمات کلیدی :

بهینه سازی وصول مطالبات،خوشه بندی مشتریان،طبقه بندی ریسک،نسبت جریمه،یادگیری ماشین،ریسک اعتباری

چکیده :

یکی از چالش های اصلی در مدیریت مالی شرکتهای توزیع برق، رشد مطالبات معوق و ناکارآمدی سازوکارهای جریمه یکنواخت است. جریمههای درصدی رایج، بدون تمایز میان مشتریان خوش حساب و بدحساب، به انباشت بدهی های سنگین و وصول ناپذیر دامن میزنند. در این مطالعه، به منظور بهبود فرآیند وصول مطالبات، از ترکیب خوشه بندی و طبقه بندی بر روی داده های واقعی 137,947 قبض متعلق به 11,829 مشترک شرکت توزیع برق مشهد استفاده شده است. ابتدا شاخص «نسبت جریمه» به عنوان سنجه ای برای شدت تأخیر تعریف و ویژگی های متعددی در سطح هر مشترک استخراج گردید. سپس با الگوریتم K-Means، مشتریان به سه گروه پرخطر، میان خطر و کم خطر بخش ندی شدند؛ گروه پرخطر با 234 مشترک (حدود 1.98 درصد) میانگین حداکثر نسبت جریمه 0.658 را نشان داد که معادل جریمه هایی تا 66 درصد مبلغ قبض است. در ادامه، یک مدل جنگل تصادفی برای پیش بینی مشتریان پرخطر آموزش داده شد که با حساسیت 98.97 درصد و ارزش پیشبینی منفی 97.61 درصد، تقریباً تمام مشتریان بحرانی را شناسایی کرد. بررسی 61 کد تعرفه نیز نشان داد 9 تعرفه که عمدتاً به پلکانهای مصرف بالا مربوط می شوند، تماماً در رده پرخطر قرار دارند. یافته ها حاکی از آن است که جریمه های درصدی بدون سقف، مشتریان پرمصرف را به سمت بدهی های تصاعدی سوق میدهد. بر این اساس، اصلاح نظام جریمه به صورت پلکانی-سقف دار و به کارگیری مدل پیشنهادی به عنوان سامانه هشدار زودهنگام برای بهینهسازی فرآیند وصول مطالبات پیشنهاد می شود.