كنفرانس بين المللی مهندسی صنايع و سيستم ها

صفحه اصلی / دوازدهمین كنفرانس بين المللی مهندسی صنايع و سيستم ها

از کلاس درس تا کارخانه واکاوی فرایند انتخاب رشته و شغل در بخش خصوصی صنعتی ایران

نویسندگان :

علیرضا توکلی¹ فاطمه قاسم زاده گِوَری² مهدی توکلی³

1- دانشگاه زنجان 2- دانشگاه زنجان 3- دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج

کلمات کلیدی :

انتخاب رشته و شغل،تطابق شخص-محیط،رضایت شغلی،سرمایه فرهنگی،انتقال بیننسلی،بخش خصوصی صنعتی ایران

چکیده :

چکیده انتخاب رشته تحصیلی و شغل از مهمترین تصمیمهای زندگی افراد است که تحت تأثیر عوامل فردی، خانوادگی، نهادی و ساختاری شکل میگیرد. با وجود گسترش پژوهشها در حوزه هدایت تحصیلی و شغلی، بیشتر مطالعات داخلی به بررسی مستقل این عوامل پرداختهاند و کمتر به فرایند پیوسته انتخاب از دوران تحصیل تا ورود به بازار کار - بهویژه در میان شاغلان بخش خصوصی صنعتی - توجه کردهاند. همچنین، چرخه انتقال بیننسلی این انتخابها و پیامدهای آن بر رضایت شغلی، در ادبیات داخلی بهکلی مغفول مانده است. این مقاله با هدف سنتز نظاممند ادبیات نظری و تجربی و ارائه یک مدل مفهومی یکپارچه، فرایند انتخاب رشته و شغل در بستر بخش خصوصی صنعتی ایران را واکاوی میکند. مدل پیشنهادی، حاصل تحلیل و تلفیق چهار نظریه اصلی (نظریه یادگیری اجتماعی-شناختی مسیر شغلی SCCT، مدل تطابق شخص-محیط هلند، نظریه سرمایه فرهنگی بوردیو، و مدل رضایت شغلی اسپکتور) و پنج مفهوم مکمل (گذار مدرسه-به-کار، فراتحصیلموزی، تطابق ادراکشده، انتقال بیننسلی، و استعدادیابی) است. این مدل در قالب چارچوب فرایندی سهبخشی سازماندهی شده است: پیشایندها و بستر انتخاب، فرایند گذار و تطابق، و پیامدها و حلقه بازخورد بیننسلی. نوآوریهای اصلی این مطالعه عبارتند از: 1- ارائه چارچوب یکپارچه زنجیره کامل فرایند انتخاب (از انتخاب رشته تا پیامدهای شغلی و انتقال بیننسلی) 2- تمرکز بر تجربه زیسته شاغلان بخش خصوصی صنعتی بهعنوان بستری کمتر مطالعهشده 3- برجستهسازی بُعد انتقال بیننسلی که جستجوی نظاممند در پایگاههای SID، Civilica و IranDoc هیچ مطالعه مستقیمی برای آن شناسایی نکرد (توکلی, 1405). 4- تأکید بر تطابق ادراکشده بهجای تطابق صرفاً عینی. این مدل مفهومی میتواند مبنایی برای پژوهشهای آتی تجربی، بازنگری سیاستهای هدایت تحصیلی و طراحی راهبردهای مدیریت منابع انسانی در بخش خصوصی فراهم کند.