كنفرانس بين المللی مهندسی صنايع و سيستم ها

صفحه اصلی / یازدهمین كنفرانس بين المللی مهندسی صنايع و سيستم ها

بازی‌های واقعیت جایگزین به‌عنوان رویکردی نوین در کارآفرینی اجتماعی

نویسندگان :

حامد دوستی¹ سید الیاس تشکری سید احمدی² سعید طالبی زاده سردری³

1- دانشگاه فردوسی مشهد 2- دانشگاه فردوسی مشهد 3- دانشگاه فردوسی مشهد

کلمات کلیدی :

کارآفرینی اجتماعی،نوآوری اجتماعی،بازی جدی،واقعیت جایگزین،بازی‌وارسازی،بازی‌وارسازی

چکیده :

امروزه بسیاری از دانشگاه‌ها برای آشناسازی دانشجویان جدید با دانشگاه خود، همچنان به سراغ روش‌های سنتی مانند همایش، کارگاه و اردو می‌روند؛ روش‌هایی که هرچند هزینه‌بر هستند، اما به دلیل فاقد تعامل و مشارکت‌پذیری بودن، جذابیتی برای نسل جدید ندارند و اثرگذاری محدودی برجای می‌گذارند. در چنین شرایطی، بازی‌های واقعیت جایگزین (Alternate Reality Games – ARGs) به‌عنوان ابزاری نوآورانه در آموزش و فرهنگ‌سازی مطرح شده‌اند که با تلفیق داستان، فناوری و محیط واقعی، تجربه‌ای فراهم می‌کنند که در آن یادگیری و سرگرمی هم‌زمان رخ می‌دهد و مخاطب از یک شنونده منفعل به یک بازیگر فعال بدل می‌شود. پژوهش حاضر تجربه طراحی و اجرای بازی «نجات فردوسی» را به‌عنوان نخستین ARG دانشگاهی در ایران بررسی می‌کند؛ تجربه‌ای که در آبان 1402 و به درخواست مدیریت فرهنگی دانشگاه فردوسی مشهد برگزار شد و بیش از 750 دانشجو در آن مشارکت کردند. تحلیل داده‌های ثبت‌شده در پایگاه داده پلتفرم «راز شهر» و بازخوردهای دانشجویان نشان می‌دهد این بازی توانسته ضمن آشنا ساختن دانشجویان با فضاها و مفاخر دانشگاه، حس تعلق و افتخار به محیط دانشگاهی را در آنان تقویت کند. حرکت گروهی، حل معماهای مسئله‌محور و تعامل اجتماعی میان تیم‌ها از دیگر دستاوردهای این تجربه بود. نتایج نشان می‌دهد ARG می‌تواند جایگزینی مؤثر برای روش‌های سنتی آنبوردینگ باشد و با هزینه‌ای اندک، بیشترین میزان مشارکت را ایجاد کند. این تجربه نه‌تنها نوآوری آموزشی محسوب می‌شود، بلکه به‌عنوان نمونه‌ای از کارآفرینی اجتماعی نشان داد که بازی‌سازی می‌تواند بستری پایدار برای حل مسائل فرهنگی و اجتماعی باشد.